Wyst?pienie Senatora Kazimierza Kleiny na 39. posiedzeniu Senatu

W dniu 29 lipca 2009 roku na 39. posiedzeniu Senatu RP Senator Kazimierz Kleina przedstawił sprawozdanie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych w sprawie ustawy o zmianie ustawy budżetowej na rok 2009.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Komisji Budżetu i Finansów Publicznych w sprawie ustawy o zmianie ustawy budżetowej na rok 2009. Nasze sprawozdanie zawarte jest w druku senackim nr 631A. Komisja Budżetu i Finansów Publicznych proponuje Wysokiej Izbie przyjęcie ustawy bez poprawek. Prognoza makroekonomiczna do projektu ustawy budżetowej na rok 2009 została przygotowana przy założeniu, że wpływ kryzysu na międzynarodowym rynku finansowym na gospodarkę Polski będzie ograniczony. Wskazywały na to dostępne wówczas dane makroekonomiczne, w szczególności wysokie, 5,9%, tempo wzrostu PKB w pierwszym półroczu 2008 r. oraz przewidywania odnośnie do tempa wzrostu gospodarczego w całym 2008 i 2009 r. Planowano wówczas wzrost gospodarczy na rok 2008. Początkowo sądzono, że będzie to 5,5%, a w 2009 – 4,8%. W kolejnych miesiącach 2008 r. sytuacja w gospodarce światowej ulegała pogorszeniu, a wraz z nią pogłębiały się obawy odnośnie do skutków kryzysu. W konsekwencji, w grudniu 2008 r., rząd przygotował poprawkę do projektu ustawy budżetowej na rok 2009, w której prognozowano, że tempo wzrostu gospodarczego w obecnym roku wyniesie 3,7%. W pierwszym kwartale roku 2009 tempo wzrostu gospodarczego w Polsce – była to jedna z niewielu takich gospodarek w Unii Europejskiej i jedyna w regionie – było dodatnie i wyniosło realnie 0,8% rok do roku. Pomimo relatywnie dobrej sytuacji gospodarczej Polski na tle krajów Unii Europejskiej, perspektywy wzrostu gospodarczego w roku bieżącym są dużo gorsze niż oczekiwano w końcu roku ubiegłego i jeszcze na początku bieżącego. Obecnie przewidywane jest obniżenie tempa wzrostu PKB w 2009 r. do poziomu 0,2%, choć w roku 2008 planowano, jak mówiliśmy, 4,8%. Tak znaczące obniżenie tempa wzrostu gospodarczego jest związane z oczekiwanym głębokim osłabieniem aktywnooeci inwestycyjnej sektora prywatnego oraz spadkiem eksportu. Wzrost gospodarczy jest podtrzymywany przez konsumpcję sektora prywatnego, inwestycje publiczne oraz poprawę salda wymiany handlowej z zagranicą w wyniku wolniejszego spadku dynamiki eksportu niż importu. Skala załamania aktywności w gospodarce światowej i związane z tym pogorszenie sytuacji bieżącej oraz perspektyw dla polskiej gospodarki negatywnie wpływają na sytuacjê budżetu państwa. Prognozowany ubytek dochodów w 2009 w stosunku do kwoty zaplanowanej w ustawie budżetowej na rok 2009 wyniesie 30 miliardów 123 milionów 600 tysięcy zł. Największe różnice w przewidywanym poziomie dochodów w 2009 r. w stosunku do ustawy budżetowej na rok bieżący, którą przyjęliśmy w grudniu ubiegłego roku, dotyczą podatków VAT oraz CIT. Nieco mniejsze różnice spodziewane są, jeśli chodzi o podatek oraz podatek akcyzowy. Wobec pogarszającej się sytuacji makroekonomicznej, negatywnie wpływającej na stan budżetu, niezbędna jest redukcja wydatków planowanych na rok 2009. Przewidziany już w styczniu bieżącego roku scenariusz zapasowy, zakładający możliwość osłabienia tempa wzrostu gospodarczego w roku bieżącym do 1,7%, i towarzyszące mu decyzje o ograniczeniu wydatków budżetu państwa okazały się niewystarczające wobec skali faktycznego spowolnienia gospodarczego. Łączna kwota postulowanych przez rząd ograniczeń wydatków w stosunku do ustawy budżetowej na rok 2009 wynosi 21 miliardów 123 milionów 600 tysięcy zł – są to wielkości przedstawione w uzasadnieniu do nowelizacji ustawy budżetowej –w tym 10 miliardów 585 milionów 400 tysięcy zł znajduje siê w rezerwach celowych. Kwota 9,7 miliarda zł, znajdująca się w ramach tych ograniczeń, związana jest z przeniesieniem obowiązku sfinansowania wydatków na infrastrukturę drogoą z budżetu państwa na Krajowy Fundusz Drogowy. Pomimo tak znaczącej skali redukcji wydatków budżetu państwa w 2009 r., przewidywany ubytek dochodów powoduje, że konieczne jest zwiększenie planowanego na rok 2009, rok bieżący, deficytu budżetowego państwa z 18 miliardów 186 milionów 300 tysięcy zł do 27 miliardów 186 milionów 300 tysięcy zł. Warto też nadmienić, że kwota przewidywanego jeszcze i uchwalonego w ustawie budżetowej na rok bieżący, 2009, deficytu budżetowego oczywioście nie została wykorzystana w stu procentach. Nowelizacja ustawy budżetowej na rok 2009 odbywa się w czasie, gdy trwa ogólnoświatowa recesja. Efekty słabnięcia gospodarki światowej, a szczególnie głównych partnerów handlowych, są coraz bardziej odczuwalne w naszym kraju. Jak już wcześniej powiedziałem, największe ograniczenia dochodów budżetu państwa będą dotyczyły podatków, a więc podatku VAT, zgodnie z szacunkami przygotowanymi przez Ministerstwo Finansów, prawodpodobnie o 7,2% i podatku CIT – o 10,6%. Nowelizacja w takim kształcie, z takimi założeniami, o których tutaj wspomniałem i które omówiłem, została skierowana do Sejmu w dniu 7 lipca bieżącego roku. Sejm uchwalił ustawę w dniu 17 lipca, wprowadzając tylko niewielkie zmiany niewpływające na konstrukcję nowelizacji, a przyczyniające się do lepszego wykorzystania środków publicznych. W efekcie nastąpiło ograniczenie wydatków o 21 miliardów 123 miliony zł. Niektóre instytucje, których budżety są włączane do budżetu państwa, same zgłosiły ograniczenia wydatków. Te zmniejszenia to kwota około 28 milionów zł. Samoograniczeń dokonały: Kancelaria Prezydenta, Kancelarie Sejmu i Senatu, Najwyższa Izba Kontroli. Oczywiście dokonano też istotnych ograniczeń w ministerstwach oraz w rezerwach celowych. Te ograniczenia łącznie wyniosły 10 miliardów 585 milionów zł, z czego prawie 6,9 miliardów zł to ograniczenie rezerwy ósmej, przeznaczonej na finansowanie programów unijnych. Zmniejszenie tej rezerwy wynika przede wszystkim ze zmiany systemu finansowania dróg. Nad ustawą, która dotyczy programu modernizacji budowy dróg, dyskutowaliśmy na posiedzeniach komisji, będzie ona rozpatrywana także  dzisiaj. O tę kwotę, która do tej pory znajdowała się w budżecie, zmniejszymy jego dochody, a finansowanie budowy dróg i autostrad w tym roku i w latach następnych będzie realizowane w całości z Krajowego Funduszu Drogowego. Na finansowanie tych wydatków będą zaciągane kredyty w międzynarodowych instytucjach finansowych, przede wszystkim w Europejskim Banku Inwestycyjnym, emitowane będą też obligacje. W ramach ograniczania wydatków zlikwidowano też rezerwę solidarności społecznej – była to rezerwa w wysokości 1 miliarda 140 milionów zł. Z rezerwy tej wykorzystano do tej pory jedynie milion złotych, na pomoc dla osób poszkodowanych po pożarze domu socjalnego w Kamieniu Pomorskim. Zniesienie tej rezerwy pozwoliło przeznaczyć kwotę 800 milionów zł na wydatki wojewodów związane ze świadczeniami rodzinnymi i pomocą społeczną oraz w mniejszym stopniu, niż przewidywano, ograniczyć program stypendialny, a także podwyższyć kwotę rezerwy ogólnej, która w trakcie pierwszego półrocza została wykorzystana w znaczącym stopniu. Zmiany, których dokonano w komisjach sejmowych, których dokonano podczas debaty w Sejmie, to są zmiany, jak powiedziałem już wcześniej, nieduże, dotyczące kilku części budżetu. A więc na przykład w części 70 „Komisja Nadzoru Finansowego” zwiększono dochody o kwotę 250 tysięcy zł. Ta kwota jest przeznaczona na zwiększenie wydatków komisji w celu utworzenia rezerwy na sfinansowanie zadań związanych z nową ustawą, nad którą w tej chwili pracuje Sejm, ustawą o nadzorze nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi. Jeżeli ta ustawa wejdzie w życie, to Komisja Nadzoru Finansowego będzie zobligowana do utworzenia zespołu, który będzie zajmował się nadzorem nad zadaniami spółdzielczych kas oszczędnościowo- -kredytowych. Jeżeli chodzi o Naczelny Sąd Administracyjny – jest to część 05 – to zmniejszono wydatki bieżące o kwotę 1 miliona 200 tysięcy zł, przeznaczając tę kwotę na zadania związane z funkcjonowaniem archiwów państwowych. Archiwa państwowe znalazły się w ostatnim czasie w bardzo trudnej sytuacji finansowej, dlatego Sejm podjął tę decyzję, zresztę zainspirowaną przez senatorów, i z tego bardzo się cieszymy. W części 19 „Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe” dokonano zmian w załączniku nr 12 „Zatrudnienie i wynagrodzenia w państwowych jednostkach budżetowych”. To są zmiany, które wynikają z realizacji programu „e-Cło” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego „Innowacyjna gospodarka”. W części 81 „Rezerwy ogólne” zmniejszono wydatki o kwotę 21 milionów 600 tysięcy zł i kwotę tę przeznaczono na zwiększenie wydatków bieżących w części 83 „Rezerwy celowe” poz. 6 „Kredyt na program poakcesyjnego wsparcia obszarów wiejskich”. Wprowadzono także poprawki zmieniające wewnętrzną strukturę wydatków w budżetach niektórych wojewodów. To był efekt wniosków, które do ministra finansów, a później do Sejmu, kierowali wojewodowie. Te zmiany są niewielkie, porządkują one budżety wojewodów. Na przykład zmiany w budżecie wojewody podlaskiego dotyczą rozdziału 01008 „Melioracje wodne”, spraw związanych ze świadczeniami rodzinnymi, zasiłkami, pomocą w naturze, ochroną zabytków itd. Ale to są korekty wewnętrzne, które nie powodują istotnych zmian w budżecie. Podobne zmiany dotyczyły budżetów wojewodów łódzkiego, wielkopolskiego, lubelskiego i mazowieckiego. I to byłyby te główne zmiany w budżetach wojewodów. Panie Marszałku! Panie i Panowie Senatorowie! Uchwalona ustawa o zmianie ustawy budżetowej na rok 2009 skierowana została w dniu 21 lipca bieżącego roku do trzynastu komisji senackich, zgodnie z zakresem ich kompetencji. Komisje w dniach 22–23 lipca odbyły posiedzenia i przekazały opinie o ustawie do Komisji Budżetu i Finansów Publicznych. Przy tej okazji wspomnę, że nowo powołane komisje senackie, czyli Komisja Środowiska oraz Komisja Budżetu i Finansów Publicznych, mogły w ramach swoich kompetencji pracować nad nowelizacją ustawy budżetowej. Przyczyniło się to niewątpliwie do lepszego rozłożenia ciężaru pracy nad ustawą. Komisja Budżetu i Finansów Publicznych wypracowała swoje stanowisko na posiedzeniach w dniach 23 i 24 lipca. Komisja Budżetu i Finansów Publicznych rozpatrzyła bardzo wnikliwie te części budżetu, które dotyczą finansów państwa, a więc części, które mieszczą się w przedmiotowym zakresie działania naszej komisji. Chodzi o część 77 „Podatki i inne wpływy na rzecz budżetu państwa”, część „Rezerwa ogólna”w załączniku nr 2, załączniki nr 1 i 2 oraz części budżetowe: 07 „Najwyższa Izba Kontroli”, 19 „Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe”, „Główny Urząd Statystyczny”, „Komisja Nadzoru Finansowego”, „Obsługa zadłużenia zagranicznego”, „Obsługa długu krajowego”, „Przychody i rozchody budżetu państwa na rok 2009”, „Rezerwy celowe”, „Zakłady budżetowe”, „Wykaz inwestycji wieloletnich w 2009 r.”, „Zatrudnienie i wynagrodzenia w państwowych jednostkach budżetowych w 2009 r.”, załącznik „Projekt budżetu państwa na 2009 r. Programy wieloletnie w układzie zadaniowym”. Komisja dnia 24 lipca bieżącego roku zapoznała się z opiniami pozostałych komisji senackich. W związku z tym, że komisje senackie nie zaproponowały poprawek do ustawy oraz że na posiedzeniu nie zgłoszono wniosków o wprowadzenie poprawek poddałem pod głosowanie wniosek o przyjęcie ustawy bez poprawek. Taki wniosek został zaakceptowany przez większość komisji: 4 głosy za, 3 przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu. Podczas prac nad nowelizacją ustawy budżetowej komisje zwróciły uwagę na szereg problemów ściśle związanych z budżetem państwa. Komisja Obrony Narodowej odwołała się w swej opinii do swojego stanowiska z dnia 25 marca 2009 r. w sprawie finansowania wydatków obronnych w roku 2009 oraz działań wspierających funkcjonowanie i rozwój polskiego przemysłu zbrojeniowego. Komisja z ogromną uwagą rozpoznała wtedy sytuację polskich przedsiębiorstw przemysłu zbrojeniowego i stwierdziła, że ograniczenia w finansowaniu wydatków obronnych stwarzają zagrożenie dla funkcjonowania całej branży. Opiniując nowelizację budżetu państwa na rok 2009, komisja stwierdziła, że trudno jest pominąć skutki niedofinansowania budżetu obronnego w roku 2008, które dotknłęło przede wszystkim zaplecze gospodarczoobronne. Istotna bowiem część zobowiązań Ministerstwa Obrony Narodowej z roku 2008 została zrealizowana kosztem budżetu na 2009 r. Komisja Obrony Narodowej, realizując swoje regulaminowe uprawnienia dotyczące budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej, wnosi o utrzymanie wskaźnika wydatków obronnych na poziomie 1,95% PKB i apeluje o wykonanie budżetu resortu obrony narodowej na 2009 r. w wersji przyjętej w wyniku tej nowelizacji przez Sejm w dniu 17 lipca 2009 r. Komisja Gospodarki Narodowej po wnikliwej analizie właściwych części ustawy nowelizującej budżet planuje zorganizowanie kilku posiedzeń tematycznych związanych z funkcjonowaniem różnych branż i sektorów gospodarczych, dostrzegając zagrożenia, jakie mogą pojawić się w związku z problemami kryzysowymi w gospodarce światowej. Komisja Rodziny i Polityki Społecznej w swojej opinii pozytywnie opiniuje większość zmian ustawy. Negatywnie ocenia zmiany w częściach: 31 „Praca”, 85 „Budżety wojewodów ogółem” działy „Pomoc społeczna” i „Pozostałe zadania w zakresie pomocy społecznej”, 83 „Rezerwy celowe” poz. 6, 28 i 40 oraz w programach wieloletnich w załączniku nr 13 mieszczących się w zadaniu „Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy”. Komisja nie wniosła jednak żadnych poprawek, co więcej, zauważyła, że niektóre zadania z zakresu spraw socjalnych, społecznych są realizowane w dużo wyższym stopniu i zakresie, niż było to przewidywane do tej pory. Panie Marszałku! Panie i Panowie Senatorowie! Dziękuję za uwagę i w imieniu Komisji Budżetu i Finansów Publicznych proszę Wysoki Senat o przyjęcie ustawy o zmianie ustawy budżetowej na rok 2009 zgodnie z wnioskiem Komisji Budżetu i Finansów Publicznych, a więc o przyjęcie ustawy bez poprawek. Dziękuję bardzo.
Zapraszamy do zapoznania sie z całym przebiegiem  39. posiedzenia Senatu na stronie
http://www.senat.pl/k7/dok/sten/039/39sten1.pdf
TOP