Upamiętnienie Polskiej Rady Ludowej w Lęborku

10 listopada, w ramach obchodów Narodowego Święta Niepodległości odbyło się spotkanie przy tablicy upamiętniającej powstanie w 1918 roku w Lęborku Polskiej Rady Ludowej.

Przyszły lider lęborskiej Rady, Szczepan Gracz, w 1917 r. został powiatowym lekarzem weterynarii w Lęborku. W tym też czasie kontaktował się z przedstawicielami miejscowych Kaszubów i rozpoczął przygotowania do wyzwolenia ziemi lęborskiej. Chciano dostarczyć argumentów za wkroczeniem wojsk gen. Hallera na teren ziemi lęborskiej i ziemi bytowskiej w celu przyłączenia ich do Polski. Na przełomie 1917 i 1918 r. działacze ruchu polskiego w Lęborku założyli tajną polską Powiatową Radę Ludową, której celem było rozwijanie i umacnianie wśród miejscowej ludności kaszubskiej ducha narodowego oraz prowadzenie agitacji na rzecz przyłączenia powiatu lęborskiego do Polski. Szczepan Gracz został wybrany delegatem na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu.

1 stycznia 1919 r. odbył się w Lęborku wiec Polaków z miasta i okolic, którego organizatorem był m.in. Szczepan Gracz. Wiec ten miał charakter legalny. Akcentowano bliskie wyzwolenie miejscowych Polaków i ziemi lęborskiej spod panowania niemieckiego oraz przyłączenie do Polski. Przed rozwiązaniem wiecu i rozpędzeniem uczestników przez żandarmerię zdołano formalnie zawiązać polską Powiatową Radę Ludową. Na podstawie zarządzenia nadprezydenta Prus Zachodnich i władz wojskowych w Gdańsku zakazującego wszelkiej działalności politycznej i narodowościowej Polaków w styczniu 1919 r. aresztowano wielu obywateli polskich, między innymi Szczepana Gracza, którego więziono najpierw w Lęborku, potem przeniesiono z częścią aresztowanych do więzienia w Słupsku.

Naciski Naczelnej Rady Ludowej w Gdańsku oraz interwencja dyplomatyczna Tymczasowego Rządu Polskiego sprawiły, że po prawie dwóch miesiącach aresztu i śledztwa w Słupsku wycieńczonych aresztantów wypuszczono.

Fragment memoriału Alfonsa Parczewskiego przedstawionego 28 lutego 1919 r. w biurze prac kongresu wersalskiego w imieniu rządu polskiego brzmiał następująco: Powiaty lęborski i bytowski powinny być w całości zwrócone państwu polskiemu. Prawnym tytułem ich przynależności do Prus i Niemiec był traktat rozbiorowy, wymuszony na Polsce przez Prusy. Obecnie wszystkie skutki z tego traktatu płynące powinny być skasowane. Projekt traktatu pokojowego nie uwzględniał powyższych postulatów Polski. Traktat pokojowy z 28 czerwca 1919 r. był jeszcze bardziej niekorzystny dla Polski niż jego projekt z 7 maja. Pozostawił Niemcom cały powiat bytowski i prawie cały lęborski.

TOP